Voeding

Kan de juiste voeding dementie op jonge leeftijd voorkomen?
Problemen rondom eten en drinken

Kan de juiste voeding dementie op jonge leeftijd voorkomen?
In de media verschijnen regelmatig berichten dat eetgewoonten en leefstijl invloed hebben op het risico op dementie. Dit zou de suggestie kunnen wekken dat iemand door een betere leefstijl de kans op de ziekte verkleint. Daarvoor bestaat echter nog zo weinig bewijs dat bijna niemand zich waagt aan een voedingsprogramma dat deze ziekte zou kunnen remmen of stoppen.
De leefstijlfactoren die het ontstaan van dementie op latere leeftijd kunnen beïnvloeden, waar tot op heden wel enig bewijs voor is, zijn tevens de risicofactoren voor het ontstaan van diabetes en hart- en vaatziekten. Vanuit het idee dat wat goed is voor het hart ook goed is voor het brein klinkt dat logisch. Bij jonge mensen met dementie spelen deze factoren echter meestal geen rol, omdat zij nog niet zijn begonnen aan het verouderingsproces.
Gerenommeerde onderzoekers twijfelen of een gezonde levensstijl van invloed is op het risico en op de progressie van dementie op jonge leeftijd. Daarnaast kan er bij jonge mensen met dementie sprake zijn van fouten in het erfelijk materiaal en ontwikkelen zij op basis daarvan de ziekte.
Samenvattend is er geen bewijs dat je de ziekte had kunnen voorkomen door gezond te leven. Een gezonde levensstijl kan wel van invloed zijn op het beloop van het proces.

Problemen rondom eten en drinken
Bij mensen met dementie kunnen in alle fasen van de ziekte veranderingen ontstaan rondom het eten en drinken. Dat kan varieren van minder of juist meer gaan eten/drinken, of stoppen met eten/drinken.

Te weinig eten
Te weinig eten kan verschillende oorzaken hebben:
 

Het kan zijn dat je daardoor niet alle dagelijks noodzakelijke voedingsstoffen binnen krijgt. Het is dan van belang om de oorzaak te achterhalen en te zorgen dat je toch voldoende voedingsstoffen inneemt.
Als je honger en/of dorst niet goed meer aan kunt geven kunnen anderen dat vaak wel aan je zien. De één kan heel chagrijnig worden van onvoldoende binnen krijgen, de ander wordt onrustig. Het geven van tussendoortjes die “uit het knuistje” gegeten mogen worden zoals een plak koek of een stuk fruit kan dan voor verlichting zorgen.
Meer ernstige tekorten aan voedingsstoffen kunnen leiden tot verstopping, verwardheid, grotere kans op vallen en en een snellere cognitieve achteruitgang. Goede voeding maakt bovendien de huid gezonder en zorgt voor een kleinere kans op drukplekken. Kort samengevat is een goede voedingstoestand vooral gericht op een hogere kwaliteit van leven, en niet op verlengen van het leven.
Overleg bij gewichtsverlies daarom altijd met je behandelend arts.

Te veel eten
Te veel eten komt bij meerdere vormen van dementie voor. Bij mensen met een frontotemporale dementie kan een symptoom wat vaak voorkomt bij dit ziektebeeld, ontremming, zich uiten in ongeremd eten. Bij andere vormen van dementie zoals de ziekte van Alzheimer, waar de geheugentekorten meer op de voorgrond staan, is iemand vaak vergeten al gegeten te hebben. Te veel eten geeft risico’s zoals overgewicht of het ontstaan van of verergeren van diabetes. Een dieet wordt door degene met dementie vaak niet geaccepteerd. Enerzijds door de ontremming die zich niet laat regeren door regels of een dieet. Of door de geheugentekorten waardoor iemand zich voortdurend gehinderd voelt als hij aangesproken wordt op zijn dieet en zelf denkt dat hij nog niets gegeten heeft. Anderzijds mislukt een dieet vaak door een verandering van smaak die je geregeld bij mensen met dementie ziet. De voorkeur kan verschuiven naar zoet voedsel, en veel suikers betekent veel calorieën. Hoe daarmee om te gaan? Overgewicht of de ontregeling van de diabetes accepteren, omdat je veel plezier beleeft aan alles wat bij eten hoort? In de praktijk wordt vaak gekozen voor een middenweg door enerzijds zoveel als mogelijk te voorkomen dat iemand teveel eet, anderzijds jij kan blijven genieten van het lekkere eten en het sociaal gebeuren wat eten ook is. 
 

Tip
Eten is belangrijk in een mensenleven en gaat veel verder dan het louter
opnemen van voedingsstoffen. Ook sociaal, psychologisch en cultureel
is eten van belang. De veelsoortige waarde van de maaltijd verandert niet bij
dementie, maar de manier waarop deze verloopt kan wel anders worden.
Het boek Als eten een zorg wordt... belicht het maaltijdgebeuren bij dementie
in al zijn facetten en wil vooral een handige tool zijn voor de praktijk, met een wetenschappelijke basis. ‘Wat is de invloed van de zorgverlener en de
omgeving op de persoon met dementie tijdens de maaltijd?’ ‘Wat is de beste
manier om voedsel aan te bieden?’‘Hoe gaan we om met slikstoornissen?’.
Dit zijn enkele van de kwesties die in het boek aan de orde komen.



Stoppen met eten
Bovenstaande teksten kunnen de indruk wekken dat mensen met dementie altijd gestimuleerd worden om te eten en te drinken. Dat is niet zo. Er kan in het laatste stadium van de ziekte een fase aanbreken waarbij men steeds minder voeding en vocht binnen krijgt, omdat het lichaam in dit stadium daar niet meer om vraagt. Uiteindelijk zakken mensen langzaam weg in een coma en overlijden. Dit proces is niet uniek voor (jonge) mensen met dementie, en wordt in de huidige tijd gezien als onderdeel van een normaal stervensproces.
Het is goed om met de behandelend arts in gesprek te gaan, en je wensen kenbaar te maken voor het geval je ooit in dit stadium komt. Je helpt daarmee ook degene die keuzes voor jou maakt als je dat zelf niet meer kunt om in jouw geest te handelen.

Mijzelf