Euthanasie

Inleiding
Steeds meer mensen met dementie hebben de behoefte een regeling te treffen om een, in hun eigen ogen, ontluisterend levenseinde te voorkomen.
Het is verstandig de emotionele zaken rond euthanasie met elkaar te bespreken en te kijken wat er al is geregeld en wat nog geregeld zou moeten worden. Vroegtijdig over deze onderwerpen praten met partner, kinderen, naasten en huisarts kan veel onbegrip en extra verdriet in de toekomst voorkomen.
Dit geldt overigens niet alleen bij de diagnose dementie. Eigenlijk zou je dit onderwerp ook zonder welke diagnose dan ook onder de loep moeten nemen. De meeste mensen stellen dit echter uit of hebben het er niet over.

Euthanasie bij dementie
In de Nederlandse euthanasiewetgeving is ruimte voor levensbeëindiging op verzoek bij (beginnende) dementie. De toetsingscommissies hebben in de afgelopen jaren meerdere meldingen van euthanasie of hulp bij zelfdoding bij dementie in de wilsbekwame fase als zorgvuldig beoordeeld. Dit is nog maar één keer geschied bij de wilsonbekwaamheid.
Om voor euthanasie in aanmerking te komen moet aan zogenaamde zorgvuldigheidscriteria worden voldaan.

Zorgvuldigheidscriteria

Wilsbekwaamheid
Bij dementie kunnen er situaties ontstaan waarin iemand wilsonbekwaam wordt, omdat het vermogen om beslissingen te nemen geleidelijk verloren gaat. Wilsonbekwaam is iemand volgens de wet als hij of zij zich in een bepaalde situatie niet kan uiten of wel kan uiten, maar de gevolgen of strekking van zijn besluit of verklaring niet kan overzien.
Het oordeel wilsbekwaam of wilsonbekwaam heeft uitsluitend betrekking op één type beslissing. Zo kan iemand wilsonbekwaam zijn om zijn testament te wijzigen, maar wel wilsbekwaam zijn om te bepalen hoe hij wil wonen of misschien te besluiten niet langer te willen leven. Bij een euthanasieverzoek wordt de wilsbekwaamheid beoordeeld door een arts. Wanneer een iemand die dementeert het vermogen verliest een euthanasieverzoek te doen is niet te voorspellen.

Op de website van het centrum voor wilsbekwaamheidsvragen http://www.wilsbekwaamheid.nl kunt u nadere informatie vinden en vragen stellen.

Uitzichtloos en ondraaglijk lijden
Een ander belangrijk zorgvuldigheidscriterium in de Nederlandse euthanasiewet is dat er sprake moet zijn van uitzichtloos en ondraaglijk lijden. Of het lijden aan dementie ondraaglijk is, bepaalt de patiënt zelf. De wet zegt dat de arts overtuigd moet zijn van de ondraaglijkheid van het lijden. Artsen vinden dat zij alleen van de ondraaglijkheid van het lijden kunnen worden overtuigd, wanneer een gesprek met de patiënt nog mogelijk is (wanneer er nog sprake is van wederkerigheid). Op dit moment zit de ruimte voor het krijgen van levensbeëindiging bij dementie dus bij de beginnende dementie.
Een arts zal in dat geval meestal geen euthanasie uitvoeren, maar hulp bij zelfdoding geven. De arts dient het dodelijk middel niet toe, maar reikt het dodelijk middel aan, waarna de patiënt zelf het middel inneemt. Artsen ervaren deze hulp meestal als minder belastend. In een wilsverklaring kunt u aangegeven wat uw wensen zijn omtrent uw levenseinde.

Wilsverklaring
Artsen zien een wilsverklaring als hulpmiddel in gesprekken over medische beslissingen bij een naderend levenseinde. Maar bij wilsonbekwaamheid houden ze zich meestal afzijdig. Ze staan dan bij uitzondering open voor euthanasie, mits sprake is van duidelijk waarneembaar lijden en nog enige communicatie met de patiënt mogelijk is.

Meer informatie?
Uitgebreide informatie over deze onderwerpen en de te bestellen documenten kunt u vinden op http://www.nvve.nl/ (Nederlandse Vereniging voor een vrijwillig levenseinde). Via de NVVE zijn, als lid, wilsverklaringen verkrijgbaar, hier is ook een aparte clausule dementie aan toegevoegd.

Mijn partner