Rijbewijs

Sinds begin januari 2010 mogen mensen die de diagnose zeer lichte of lichte dementie hebben auto blijven rijden. Een voorwaarde is dat zij een rijtest bij het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) goed doorstaan. Mensen met een matige of ernstige vorm van dementie zijn altijd ongeschikt voor het besturen van een motorrijtuig.

Onbevoegd
Iemand met dementie is in principe onbevoegd tot het besturen van een motorvoertuig. De verzekering kan in verband met die onbevoegdheid besluiten niet uit te keren in geval van schade. Mensen met een diagnose 'zeer lichte' of 'lichte' dementie mogen echter in bepaalde gevallen hun rijbewijs behouden.

Rijtest
Een voorwaarde is dat een rijtest bij het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) goed wordt doorstaan. Ook kan het CBR u doorverwijzen voor specialistisch medisch onderzoek (bijvoorbeeld naar een neuroloog of psychiater). De kosten voor een onderzoek naar de rijvaardigheid zijn voor eigen rekening. Deze kosten kunnen, indien medisch specialistisch onderzoek nodig is, oplopen tot € 250. Daarnaast is het raadzaam vooraf contact op te nemen met uw verzekeringsmaatschappij.

Termijn
De geschiktheidstermijn is één jaar. In uitzonderingsgevallen is de termijn langer, echter nooit meer dan drie jaar. Overigens mogen mensen met dementie gebruik maken van een fiets met hulpmotor, een scootmobiel en een brommobiel (45 km/uur autootje).

Hoe te handelen
Als degene met dementie een rijbewijs heeft en wil houden, moet de diagnose dementie aan het CBR doorgegeven worden. De nieuwe regeling gaat ervan uit dat de behandelend arts of psycholoog de patiënt hiervan op de hoogte stelt. Als de behandelaar dit nalaat, moet de diagnose toch aan het CBR worden bekend gemaakt.

Er moet een 'Eigen Verklaring' ingevuld worden. Dit is een formulier dat voor € 23,05 (inclusief BTW) te koop is bij het CBR of bij uw gemeente.

Het CBR verwijst op grond van de Eigen Verklaring naar een neuroloog of een geriater. Dit consult is voor eigen rekening. De specialist neemt een vragenlijst af, de Klinische Beoordeling Dementie (CDR). Mensen met een zeer lichte (CDR 0,5) of lichte vorm (CDR 1) van dementie kunnen geschikt worden verklaard voor het besturen van een personenauto of motor. Het CBR nodigt de patiënt vervolgens uit voor een rijtest met een CBR-deskundige op het gebied van praktische rijgeschiktheid en eventueel voor aanvullende neuropsychologische tests.

Nieuw rijbewijs
Als de rijtest goed wordt aflegd, krijgt men een Verklaring van geschiktheid. Hiermee kan je een nieuw rijbewijs aanvragen. Het nieuwe rijbewijs is meestal één jaar en soms maximaal drie jaar geldig. Het geldt alleen voor het privégebruik van de auto of motor; niet voor beroepschauffeurs. Deze beperking komt met een code (code 100) op het nieuwe rijbewijs te staan. Dit licht het CBR toe in een brief.

Stuur de verzekeringsmaatschappij een kopie van het nieuwe rijbewijs en van de brief van het CBR. Vraag een schriftelijke reactie op de brief en bewaar deze bij uw polis. Als de verzekeraar weigert, kunt u een verzekering aanvragen bij Rialto N.V. in Rijswijk.

Ruim voor het verlopen van het rijbewijs (circa vier maanden) moet er opnieuw een 'Eigen Verklaring' gestuurd worden naar het CBR om een nieuwe verklaring van geschiktheid aan te vragen die nodig is om het rijbewijs te kunnen verlengen.

Periode tussen diagnose en rijtest
Zolang het CBR geen uitspraak heeft gedaan over de rijgeschiktheid, bestuurt degene met een beginnende dementie op eigen verantwoording een motorrijtuig. Bij ongelukken kan en mag de verzekeraar weigeren uit te keren, als na onderzoek blijkt dat de chauffeur niet aan de eisen van de 'Regeling eisen geschiktheid 2000' voldoet. Ook kan je persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.

Verder gevorderde dementie
Mensen met matige (CDR 2) of ernstige (CDR 3) dementie mogen geen auto of motor meer rijden. Zij mogen nog wel gebruik maken van een scootmobiel, een bromfiets en een 45 km/uur autootje. Het gebruik van de laatste twee vervoermiddelen wordt echter sterk afgeraden, omdat hier veel ongelukken mee gebeuren.

AM-rijbewijs
Voor het rijden op een bromfiets, snorfiets, bromscooter, brommobiel en spartamet is een bromfietsrijbewijs (categorie AM) nodig. Een A of B-rijbewijs kan worden omgezet naar een AM-rijbewijs bij de gemeente waar men is ingeschreven. Er hoeft dan geen bromfietsexamen te worden afgelegd, omdat men al een rijbewijs heeft.

Nog geen diagnose

Bij een groot aantal mensen met dementie is de diagnose nog niet gesteld. Dementie is een sluipend proces. Er komt een moment waarop het autorijden niet langer verantwoord is. De vraag is alleen: hoe weet u als naaste wanneer dat punt is bereikt? Mensen met dementie hebben namelijk meestal geen inzicht in hun verminderd rijvermogen.

Problemen met rijden
Als bestuurder van een auto is het belangrijk dat je de weg kunt vinden en verkeerssituaties goed kunt beoordelen en inschatten. Mensen met dementie hebben hier vaak problemen mee. Zij verdwalen als bestaande verkeerssituaties ineens veranderd zijn, zoals bij wegomleidingen, maar soms ook als zij in bekend gebied rijden.

In situaties waarin snel moet worden gereageerd of de aandacht over meerdere zaken tegelijk verdeeld moet worden, verliest iemand met dementie het overzicht. Omdat hij zich onzeker of onvoorspelbaar gaat gedragen, ontstaan er meer gevaarlijke verkeerssituaties.

Is het nog verantwoord?
Durft u nog wel naast uw familielid/buurman/vriend in de auto te stappen? Als u meer zekerheid wilt of autorijden nog verantwoord is, kan de persoon met dementie zich opgeven voor een BROEM-test of een beoordeling aanvragen bij het CBR. Als hij niet begrijpt waar u zich druk om maakt, is de kans echter groot dat hij dat niet wil.

Het heeft soms zin om met uw probleem naar de politie te gaan en te vragen of zij de bestuurder in de gaten wil houden. Als de politie namelijk opvallend rijgedrag of verwardheid constateert, kan zij daarvan melding doen bij het CBR, dat dan een verplicht onderzoek kan opleggen.

Soms is de huisarts bereid een brief te schrijven naar het CBR en uit te leggen dat de bestuurder vermoedelijk niet meer veilig kan autorijden. Ook dan zal het CBR een verplicht onderzoek opleggen.

Een arts mag niet zomaar informatie over zijn patiënten aan derden verstrekken, zonder toestemming van de persoon in kwestie. Hij moet heel goede redenen hebben om zijn beroepsgeheim te doorbreken. Daarom wil hij zo precies mogelijk weten waarom u denkt dat uw partner of familielid geen auto meer kan rijden. Noem concrete voorbeelden van onveilig verkeersgedrag.

Tips

Hebt u zelf geen rijbewijs, laat dan toch de verkeersveiligheid voorgaan boven de verleiding degene die dementeert achter het stuur te laten zitten.

Mijn familie, vriend, buur